14 września.html



14 września jest 257. (w latach przestępnych 258.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 108 dni.

edytuj Święta

• imieniny obchodzą: Albert, Bernard, Jan, Matern, Racigniew, Radomira, Salustia, Siemomysł, Szymon i Wiktor.
• Nikaragua – Rocznica bitwy pod San Jacinto
• Warmia i Mazury – Święto Buraka i Ziemniaka
• Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego
  • Święto Podwyższenia Krzyża Świętego

edytuj Wydarzenia w Polsce

• 1557 – zawarto układ w Pozwolu między Polską, Litwą a zakonem inflanckim (kawalerów mieczowych) przeciwko Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu.
• 1769 – Konfederacja Barska:
  • bitwa pod Radominem
  • bitwa pod Tarpnem
• 1900 – manewry wojskowe z udziałem cesarza Austrii Franciszka Józefa w okolicach Krosna.
• 1929 – utworzono Centrolew.
• 1939 – władze Rumunii wyraziły zgodę na przewiezienie przez swoje terytorium złota z rezerw Banku Polskiego
• 1944 – oddziały armii radzieckiej wraz z 1. Dywizją Piechoty LWP im. T. Kościuszki zdobywały warszawską Pragę, wypierając z niej wojska niemieckie.
• 1944 – 45. dzień powstania warszawskiego – natarcie oddziałów niemieckich na Górny Czerniaków.
• 1964 – odbyła się premiera filmu Prawo i pięść.
• 1972 – Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z RFN.
• 1993 – Airbus A320 linii Lufthansa rozbił się podczas lądowania na lotnisku Warszawa-Okęcie. Zginął jeden członek załogi oraz jeden pasażer, 45 osób było rannych. [1]
• 2005 – Włodzimierz Cimoszewicz wycofał się ze startu w wyborach prezydenckich.
• 2009 – ukazał się pierwszy numer Dziennika Gazeta Prawna

edytuj Wydarzenia na świecie

Prezydent USA Theodore Roosevelt w stroju masońskim

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
14 września

• 1557 – mistrz zakonu inflanckiego Wilhelm Fürstenberg podpisał traktat pozwolski, w którym zakon zobowiązywał się do sprzyjania Litwie.
• 1752 – Imperium Brytyjskie przyjęło kalendarz gregoriański.
• 1812 – Napoleon Bonaparte wkroczył do Moskwy, rozpoczął się pożar miasta.
• 1814 – Francis Scott Key napisał tekst pieśni Gwiaździsty Sztandar, będącej obecnie hymnem USA.
• 1829 – Rosja i Turcja zawarły pokój w Adrianopolu.
• 1847 – wojna amerykańsko-meksykańska: wojska amerykańskie zajęły miasto Meksyk.
• 1901 – Theodore Roosevelt został prezydentem USA.
• 1917 – Rosja została ogłoszona republiką.
• 1923 – Miguel Primo de Rivera został dyktatorem Hiszpanii
• 1930 – NSDAP pod przywództwem Adolfa Hitlera zdobyła 107 mandatów poselskich, co dało jej większość w Bundestagu.
• 1939 – wojska niemieckie zajęły Gdynię – rozpoczęła się pacyfikacja mieszkańców.
• 1960 – państwa eksportujące ropę naftową założyły OPEC.
• 1970 – papież Paweł VI podjął decyzję o rozwiązaniu Gwardii Palatyńskiej.
• 1975 – Elisabeth Ann Seton została pierwszą amerykańską świętą, kanonizowaną przez papieża Pawła VI.
• 1981 – papież Jan Paweł II wydał encyklikę Laborem exercens.
• 1998 – papież Jan Paweł II wydał encyklikę Fides et ratio.
• 1999 – Kiribati, Nauru i Wyspy Tonga zostały nowymi członkami ONZ.
• 2000 – Juan Antonio Samaranch przestał być po 20 lat przewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
• 2000 – premiera systemu operacyjnego Windows Me.
• 2003 – mieszkańcy Szwecji odrzucili w referendum możliwość zastąpienia korony szwedzkiej wspólną europejską walutą euro.
• 2003 – mieszkańcy Estonii opowiedzieli się w referendum za przystąpieniem do Unii Europejskiej.
• 2005 – rozpoczął się Światowy Szczyt ONZ w Nowym Jorku.
• 2007 – na mocy decyzji Benedykta XVI wyrażonej w motu proprio Summorum Pontificum z 7 lipca 2007 przywrócona została możliwość sprawowania mszy św. w rycie trydenckim bez wcześniejszej zgody biskupa diecezjalnego.
• 2008 – W katastrofie lotu Aerofłot 821 w pobliżu Perm (Rosja) zginęło 88 osób.

edytuj Urodzili się

• 1580 – Francisco de Quevedo y Villegas, hiszpański pisarz (zm. 1645)
• 1737 – Michael Haydn, austriacki kompozytor (zm. 1806)
• 1750 – (lub 4 września) Friedrich von Buxhoeveden, rosyjski generał, uczestnik wojen napoleońskich (zm. 1811)
• 1769 – Alexander von Humboldt, niemiecki przyrodnik, podróżnik (zm. 1859)
• 1817 – Theodor Storm, niemiecki pisarz (zm. 1888)
• 1848 – Filippo Camassei, włoski duchowny katolicki, kardynał, łaciński Patriarcha Jerozolimy (zm. 1921)
• 1859 – Tadeusz Zieliński, polski filolog klasyczny (zm. 1944)
• 1859 – Jānis Čakste, łotewski polityk, prezydent Łotwy (zm. 1927)
• 1862 – Zofia Stankiewicz, polska malarka, graficzka (zm. 1955)
• 1869 – Franciszek Bardel, polski prawnik, adwokat, minister rolnictwa i dóbr państwowych (zm. 1941)
• 1884 – Ludomir Sawicki, polski geograf, podróżnik (zm. 1928)
• 1886 – Stanley Ketchel, amerykański bokser pochodzenia polskiego (zm. 1910)
• 1886 – Jan Masaryk, czeski polityk, minister spraw zagranicznych (zm. 1948)
• 1888 – Jan Samsonowicz, polski geolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Warszawskiego (zm. 1959)
• 1890 – Jadwiga Halina Gallowa, polska aktorka, reżyserka teatralna (zm. 1974)
• 1898 – Hal Wallis, amerykański producent filmowy (zm. 1986)
• 1901 – Andriej Własow, radziecki generał, założyciel Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (zm. 1946)
• 1903 – Maria Żabczyńska, polska aktorka (zm. 1981)
• 1904 – Eugeniusz Rawski, polski aktor (zm. 1975)
• 1906 – Bronisław Brok, polski poeta, autor tekstów piosenek, aktor, reżyser filmowy (zm. 1975)
• 1908 – Aleksander Kowalski, polski działacz komunistyczny, poseł na Sejm PRL (zm. 1951)
• 1910 – Rolf Liebermann, francuski kompozytor (zm. 1999)
• 1913 – Jacobo Arbenz Guzmán, gwatemalski polityk, prezydent Gwatemali (zm. 1971)
• 1913 – Jan Szczepański, polski socjolog, pisarz (zm. 2004)
• 1914 – Pietro Germi, włoski reżyser filmowy, aktor (zm. 1974)
• 1914 – Michał Spisak, polski kompozytor (zm. 1965)
• 1916 – Cledwyn Hughes, brytyjski polityk, minister rolnictwa (zm. 2001)
• 1916 – Augustyn Jankowski, polski biblista, opat klasztoru benedyktynów w Tyńcu (zm. 2005)
• 1918 – Krystyna Dobrowolska, polska reżyserka filmowa (zm. 2001)
• 1918 – Kazimierz Iwiński, polski aktor
• 1918 – Andrzej Kruczyński, polski aktor (zm. 2008)
• 1918 – Cachao López, kubański muzyk, pionier mambo (zm. 2008)
• 1920 – Mario Benedetti, urugwajski pisarz, poeta, dziennikarz (zm. 2009)
• 1920 – Lawrence Klein, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
• 1921 – Paulo Evaristo Arns, brazylijski duchowny katolicki, arcybiskup São Paulo, kardynał
• 1921 – Helmut Bantz, niemiecki gimnastyk sportowy, mistrz olimpijski (zm. 2004)
• 1921 – Stanisław Sieradzki, polski żołnierz batalionu Zośka uczestnik powstania warszawskiego (zm. 2009)
• 1921 – Zizinho, brazylijski piłkarz, reprezentant Brazylii (zm. 2002)
• 1924 – Zdzisław Umiński, polski pisarz
• 1925 – Wiktor Zin, polski architekt, rysownik, profesor Politechniki Krakowskiej (zm. 2007)
• 1926 – Michel Butor, francuski pisarz
• 1926 – Alejandro Ulloa, hiszpański aktor (zm. 2004)
• 1927 – Edmund Casimir Szoka, amerykański duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Detroit
• 1927 – Barbara Zmysłowska, polska sanitariuszka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (zm. 1944)
• 1928 – Günther Landgraf, niemiecki fizyk (zm. 2006)
• 1928 – Tadeusz Myślik, polski dziennikarz, polityk
• 1929 – Stanisław Grabowski, polski reżyser filmów dokumentalnych, pedagog (zm. 2000)
• 1930 – Jerzy Bereś, polski rzeźbiarz, plastyk
• 1934 – Andrzej Kozak, polski aktor
• 1935 – Fujio Akatsuka, japoński twórca mang komicznych (zm. 2008)
• 1935 – Henryk Kurta, polski dziennikarz, pisarz
• 1936 – Ferid Murad, amerykański farmakolog, laureat Nagroda Nobla
• 1938 – Marcin Stajewski, polski scenograf
• 1943 – Marcos Valle, brazylijski wokalista, instrumentalista, producent muzyczny
• 1945 – Jerzy Zelnik, polski aktor
• 1947 – Sam Neill, nowozelandzki aktor
• 1947 – Jerzy Popiełuszko, polski duchowny katolicki, kapelan Solidarności (zm. 1984)
• 1948 – Robert Taylor, amerykański lekkoatleta, sprinter (zm. 2007)
• 1949 – Fred Smith, amerykański gitarzysta zespołu MC5 (zm. 1994)
• 1950 – Paul Kossoff, brytyjski gitarzysta zespołu Free (zm. 1976)
• 1950 – Barbara Książkiewicz, polska piosenkarka
• 1951 – Jacek Żuk-Żukowski, polski operator filmowy
• 1952 – Zbigniew Kotecki, polski reżyser i operator filmów animowanych
• 1954 – Renata Berger, polska aktorka
• 1954 – Maria Kowalik, polska aktorka
• 1955 – Waldemar Głuchowski, polski aktor
• 1956 – Kostas Karamanlis, grecki polityk, premier Grecji
• 1958 – John Herrington, amerykański astronauta
• 1959 – Mary Crosby, amerykańska aktorka
• 1959 – Morten Harket, norweski wokalista zespołu A-ha
• 1960 – Anthony Addabbo, amerykański aktor, model
• 1965 – Małgorzata Hajewska-Krzysztofik, polska aktorka
• 1965 – Dmitrij Miedwiediew, rosyjski prawnik, polityk, prezydent Rosji
• 1965 – Lawon Wolski, białoruski wokalista zespołu N.R.M.
• 1967 – Waldemar Narloch, polski filozof
• 1974 – Hicham El Guerrouj, marokański lekkoatleta, biegacz, mistrz świata, mistrz olimpijski
• 1976 – Agustín Calleri, argentyński tenisista
• 1978 – Olga Gromyko, białoruska pisarka fantasy, pseudonim: Wolha, autorka bestselleru "Zawód Wiedźma".
• 1979 – Ivica Olić, chorwacki piłkarz, reprezentant Chorwacji
• 1979 – Jesse Marunde, amerykański siłacz (zm. 2007)
• 1980 – Ayọ, niemiecka piosenkarka pochodzenia nigeryjsko-romskiego
• 1981 – Miyavi, japoński piosenkarz, aktor
• 1983 – Amy Winehouse, angielska wokalistka
• 1988 – Georgina Tarasiuk, polska piosenkarka
• 1993 – Jarosław Żerebuch, ukraiński szachista

edytuj Zmarli

•      9 p.n.e. – Druzus Starszy, rzymski wódz, pasierb cesarza Augusta (ur. 38 p.n.e.)
•     23 – Druzus Młodszy, rzymski wódz (ur. 13 p.n.e.)
•   407 – Jan Chryzostom, święty, patriarcha Konstantynopola (ur. ok. 350)
•   775 – Konstantyn V Kopronim, cesarz bizantyjski (ur. ok. 718)
•   891 – Stefan VI, papież (ur. ?)
• 1321 – (lub 13 września) Dante Alighieri, włoski poeta (ur. 1265)
• 1523 – Hadrian VI, papież (ur. 1459)
• 1605 – Jan Tarnowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1550)
• 1638 – John Harvard, amerykański duchowny, założyciel Uniwersytetu Harvarda (ur. 1607)
• 1712 – Giovanni Cassini, włoski astronom (ur. 1625)
• 1821 – Stanisław Kostka Potocki, polski polityk, pisarz, historyk, prezes Rady Stanu i Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego, prezes Senatu Królestwa Polskiego (ur. 1755)
• 1836 – Aaron Burr, amerykański polityk, wiceprezydent USA (ur. 1756)
• 1851 – James Fenimore Cooper, amerykański pisarz (ur. 1789)
• 1901 – William McKinley, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1843)
• 1921 – Jarogniew Drwęski, polski polityk, prezydent Poznania (ur. 1875)
• 1927 – Isadora Duncan, amerykańska tancerka (ur. 1877)
• 1928 – Jan Zawidzki, polski fizyk, chemik, profesor i rektor PW, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (ur. 1866)
• 1936 – Irving Thalberg, amerykański producent filmowy (ur. 1899)
• 1937 – Tomáš Garrigue Masaryk, czeski polityk, prezydent Czechosłowacji (ur. 1850)
• 1942 – Amelia Rotter-Jarnińska, polska aktorka (ur. 1879)
• 1944 – polegli w powstaniu warszawskim:
  • Alicja Czerwińska, polska łączniczka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1926)
  • Dawid Goldman, żołnierz AK, podchorąży, uczestnik powstania warszawskiego (ur. ?)
  • Jan Kozubek, żołnierz AK, porucznik, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1915)
  • Mikołaj Majewski, polski generał (ur. 1880)
  • Jerzy Niedzielski, polski żołnierz AK, podchorąży, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1924)
  • Bożenna Rażniewska, polska łączniczka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1925)
  • Irena Schirtładze, polska sanitariuszka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego 1928)
  • Zdzisław Wasserberger, żołnierz AK, podchorąży, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1925)
• 1959 – Maria Wojciechowska, pierwsza dama Polski (ur. 1869)
• 1964 – Wasilij Grossman, rosyjski pisarz (ur. 1905)
• 1966 – Gertrude Berg, amerykańska aktorka (ur. 1894)
• 1966 – Nikołaj Czerkasow, rosyjski aktor (ur. 1903)
• 1967 – Emil Chaberski, polski aktor, reżyser filmowy (ur. 1891)
• 1978 – Zenon Kosidowski, polski pisarz (ur. 1898)
• 1979 – Nur Mohammed Taraki, afgański pisarz, polityk, prezydent Afganistanu (ur. 1916)
• 1980 – Edward Kozikowski, polski pisarz (ur. 1891)
• 1982 – Beszir Dżemajel, libański polityk, prezydent Libanu (ur. 1947)
• 1982 – John Gardner, amerykański pisarz (ur. 1933)
• 1982 – Grace Kelly, amerykańska aktorka, księżna Monako (ur. 1929)
• 1984 – Janet Gaynor, amerykańska aktorka (ur. 1906)
• 1991 – Mieczysław Czechowicz, polski aktor (ur. 1930)
• 1993 – Geo Bogza, rumuński krytyk literacki, poeta i dziennikarz (ur. 1908)
• 1995 – Bogusz Bilewski, polski aktor (ur. 1930)
• 1996 – Ryszard Pietruski, polski aktor (ur. 1922)
• 1999 – Leon Śliwiński, polski działacz konspiracyjny we Francji w okresie II wojny światowej, kawaler orderu Virtuti Militari (ur. 1915)
• 2000 – Mieczysław Bibrowski, polski prawnik, dziennikarz, poeta, tłumacz (ur. 1908)
• 2000 – Jerzy Giedroyc, polski publicysta, działacz emigracyjny (ur. 1906)
• 2004 – Janina Jarzynówna-Sobczak, polska tancerka, choreograf, aktorka (ur. 1915)
• 2004 – Ove Sprogøe, duński aktor (ur. 1919)
• 2005 – Vladimir Volkoff, francuski pisarz (ur. 1932)
• 2005 – Robert Wise, amerykański reżyser filmowy (ur. 1914)
• 2006 – Mickey Hargitay, węgierski aktor, kulturysta (ur. 1926)
• 2007 – Maria Hensel, polska etnograf (ur. 1920)
• 2007 – Stanisław Leszek Olszewski, polski działacz społeczny (ur. 1929)
• 2008 – Waldemar Świrgoń, polski działacz partyjny, sekretarz KC PZPR, dziennikarz (ur. 1953)
• 2008 – Giennadij Troszew, rosyjski generał, Bohater Federacji Rosyjskiej (ur. 1947)
• 2009 – Darren Sutherland, irlandzki bokser, medalista olimpijski (ur. 1982)
• 2009 – Patrick Swayze, amerykański aktor, piosenkarz, tancerz i choreograf (ur. 1952)
• 2009 – Paweł Zugaj, polski kolarz szosowy, wielokrotny medalista mistrzostw Polski (ur. 1979)